Βασίλειος Κοζομπόλης

Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και επιστημονικός υπεύθυνος του Οφθαλμολογικού Κέντρου Γλαυκώματος & Laser Αθηνών

Αλλοιώσεις στον  αμφιβληστροειδή εκτός από επιπεφυκίτιδα προκαλεί στα μάτια ο κοροναιός, σύμφωνα με τις πρώτες οφθαλμολογικές μελέτες που έγιναν στην  Βραζιλία! 

Σύμφωνα με την επιστημονική ανακοίνωση, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό LANCETστις 12 Μαΐου 2020, στην INVIRARE Pesquisa Clínica στο Sao Paulo  της Βραζιλίας, 12 ενήλικες ασθενείς (έξι άνδρες και έξι γυναίκες, ηλικίας 25-69 ετών) με σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο coronavirus 2 (SARS-CoV-2), εκτός των γενικών εξετάσεων υποβλήθηκαν και σε οφθαλμολογικές.

Συγκεκριμένα υποβλήθηκαν σε οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), είναι μια μη επεμβατική τεχνική απεικόνισης που είναι χρήσιμη για τον εντοπισμό υποκλινικών αλλαγών του αμφιβληστροειδούς σε παθολογικές καταστάσεις όπως ο διαβήτης, η νόσος του Πάρκινσον και η νόσος του Αλτσχάιμερ, καθώς και σε άλλες ιογενείς λοιμώξεις.

Αξίζει να αναφερθεί ότι από τους 12 ασθενείς, εννέα (9) ήταν γιατροί και δύο (2) νοσηλευτές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης οι ασθενείς εξετάστηκαν 11-33 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων COVID-19. Όλοι είχαν πυρετό, αδυναμία και δύσπνοια, ενώ 11 ασθενείς παρουσίασαν επίσης ανοσμία. Δύο  ασθενείς εισήχθησαν στο νοσοκομείο αλλά κανένας δεν χρειάστηκε μεταφορά στην εντατική μονάδα.

Όλοι είχαν φυσιολογικές αιματολογικές εξετάσεις τη στιγμή της οφθαλμολογικής αξιολόγησης. Εννέα ασθενείς βρέθηκαν θετικοί για SARS-CoV-2 με PCR (χρησιμοποιώντας ρινικά και στοματικά επιχρίσματα) και δύο ασθενείς θετικοί σε δοκιμές αντισωμάτων για COVID-19. Ταυτόχρονα όμως διαπιστώθηκαν και κλινικά και στο OCTορισμένες αμφιβληστροειδικές αλλοιώσεις.

 Αποτελέσματα Μελέτης

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι όλοι οι ασθενείς εμφάνισαν:

  • υπερ-ανακλαστικές βλάβες στο επίπεδο των γαγγλιακών κυττάρων και στην έσω δικτυωτή στοιβάδα του αμφιβληστροειδούς ,που ήταν πιο έντονες στη περιοχή του θηλοωχρικού δεματίου και στα δύο μάτια, ενώ τα αποτελέσματα της ανάλυσης της OCT-αγγειογραφίας καταγράφηκαν ως φυσιολογικά.
  •  Επιπλέον, τέσσερις ασθενείς στην βυθοσκόπηση παρουσίασαν εστίες cottonwoolγνωστά και ως μαλακά εξιδρώματα που αναπτύσσονται δευτερογενώς μετά από ισχαιμία των αμφιβληστροειδικών αρτηριολίων και μικροαιμορραγίες κατά μήκος των μεγάλων αγγείων του αμφιβληστροειδούς.

Τα παραπάνω καταγράφηκαν και με έγχρωμη και με redfreeφωτογραφία του βυθού του οφθαλμού. Παρ’ όλα τα ευρήματα οι ασθενείς δεν παρουσίασαν μείωση της οπτικής οξύτητας και τα κορικά αντανακλαστικά ήταν φυσιολογικά σε όλα τα μάτια ενώ δεν ανιχνεύτηκαν σημεία ή συμπτώματα ενδοφθάλμιας φλεγμονής

Παρ’ όλο που στα ζωικά μοντέλα διαπιστώθηκαν οφθαλμικές βλάβες όπως αμφιβληστροειδίτιδα και οπτική νευρίτιδα, φαίνεται ότι στον άνθρωπο σε αυτή την για πρώτη αναφορά ευρημάτων από τον αμφιβληστροειδή που πιθανώς σχετίζονται με την μόλυνση με COVID-19, οι συνέπειες είναι πιο ήπιες με μικροαλλοιώσεις σε δομικό επίπεδο χωρίς όμως όπως προκύπτει από την μελέτη να προκαλούν λειτουργικό πρόβλημα στην όραση.
Σύμφωνα με τους οφθαλμίατρους τα παθολογικά ευρήματα στο επίπεδο των γαγγλιακών κυττάρων θα μπορούσαν να συσχετιστούν με εκδηλώσεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που έχουν περιγραφεί σε μελέτες σε ζώα και με νευρολογικά συμβάντα μετά από COVID-19.
Για τις οφθαλμολογικές εξετάσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο διαφορετικές συσκευές OCT: DRI-OCT Triton Swept Source (Topcon, Tokyo, Japan) και XR Avanti SD-OCT (Optovue, Fremont, CA, USA).

Η νόσος του κοροναϊού 2019 (COVID-19) έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει διάφορα μέρη του σώματος και οι οφθαλμολογικές επιπτώσεις είχαν μέχρι τώρα συσχετιστεί μόνο με επιπεφυκίτιδα.

 ΕΛ.Κ.Ε.Θ.Ο.Π. (ΕΛΛΗΝΙΚΌ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ) / Δ.Π.Θ.